RETINA

Print Friendly, PDF & Email

RETINA

W stronę światła: odkrywanie genetycznych przyczyn dziedzicznych chorób siatkówki w Polsce

LIDER NAUKOWY PROJEKTU:
dr Anna Maria Tracewska

OKRES REALIZACJI :
07.11.2016 r. – 07.11.2018 r.

WARTOŚĆ PROJEKTU:
984 000,00 PLN

Projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach Sonata 10

INSTYTUCJE WSPÓŁREALIZUJĄCE PROJEKT:
Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”
Warszawski Uniwersytet Medyczny, I Wydział Lekarski

Dziedziczne  choroby  siatkówki  (hereditary  retinal  diseases,  HRD)  są  chorobami  wrodzonymi prowadzącymi do znacznego pogorszenia wzroku, co często prowadzi do całkowitej ślepoty. Obejmują one niemal  wszystkie  modele  dziedziczenia,  od  autosomalnego  dominującego  i  recesywnego  po  sprzężony  z chromosomem  X.  Według  klasyfikacji  Komisji  Europejskiej,  ze  względu  na  częstość  występowania mniejszą niż 1/2000 osób, HRD należą do chorób rzadkich. W chwili obecnej opisane są mutacje 125 genów w chorobach siatkówki nie będących częścią zespołu genetycznego; szacuje się, że zmiany w tych genach wyjaśniają  80%  przypadków  HRD.  Dotychczas  w  Polsce  diagnostyka  genetyczna  tych  chorób  była bardzo  droga  i  nieefektywna,  ponieważ  analizowano  panele  kilkuset  mutacji,  które  zostały opracowane  na  bazie  badań  populacji  zachodnich.  Skuteczność  takiego  badania  w  Holandii  została oceniona  na  15%.  Ostrożnie  szacując,  efektywność  tej  metody  w  populacji  polskiej  jest prawdopodobnie  wielokrotnie  niższa  ze  względu  na  zróżnicowanie  genetyczne  i  dużą  możliwość obecności innych mutacji założycielskich w tym regionie. Choroby degeneracyjne siatkówki wymagają odmiennego  podejścia  diagnostycznego  uzależnionego  od  częstości  występowania  konkretnego  rodzaju mutacji  lub  zaangażowania  konkretnego  genu.  Dla  przykładu  do  niedawna  w  Holandii  w  przypadku wrodzonej  ślepoty  Lebera  jako  pierwszą  analizowano  mutację  intronową  w  genie  CEP290;  we  Francji  u pacjentów z barwnikowym zwyrodnieniem siatkówki bada się początkowo kodującą część genu EYS. Ze  względu  na  ogromną  heterogenność  i  wynikającą  z  tego  wysokość  kosztów  analizy,  częstość występowania mutacji genów zaangażowanych w te choroby w Polsce nie jest znana. Niniejszy projekt ma za zadanie ocenę profilu genetycznego mutacji w 108 znanych genach zaangażowanych w dziedziczne choroby  siatkówki,  co  da  w  przyszłości  możliwość  opracowania  taniej  i  efektywnej  metody diagnostycznej.  Statystycznie  około  20%  pacjentów  cierpi  na  choroby  siatkówki,  których  przyczyna genetyczna  nie  jest  znana.  U  części  pacjentów,  u  których  nie wykryjemy  sprawczych  zmian genetycznych, planowane jest poszukiwanie nowych genów zaangażowanych w te choroby za pomocą sekwencjonowania  następnej  generacji  obejmującego  kodujące  części  wszystkich  genów  obecnych  u człowieka (tzw. sekwencjonowania eksomu).

Jak  dotąd  pytanie,  jakie  mutacje  jakich  genów  zaangażowanych  w  HRD  występują  u  osób zamieszkujących  na  terenie  Polski,  pozostaje  bez  odpowiedzi.  Stosunkowo  duża  homogenność  i  inne pochodzenie  etniczne  naszej  populacji  pozwala  przypuszczać,  że  zmiany  te  różnią  się  od  wariantów genetycznych  wykrywanych  w  społeczeństwach  Zachodu.  Ustalenie  profilu  mutacji  w  populacji  polskiej pozwoli na opracowanie tańszej metody wstępnej diagnostyki HRD. Uzyskanie diagnozy genetycznej jest istotne  z  perspektywy  pacjenta  ze  względu  na  wiedzę  o  typie  dziedziczenia  choroby  oraz  możliwościach leczenia.  Odkrycia  te  spowodują  w  przyszłości  poprawę  diagnostyki  genetycznej  i  poradnictwa genetycznego, a także ułatwią polskim pacjentom dostęp do wyłaniających się genowozależnych form terapii.

Autor: Agata Kołacz, Opublikowano: 15.12.2016
plusfontminusfontreloadfont