Naukowe Noble 2008

Print Friendly, PDF & Email

Naukowe Noble 2008

Wśród chemików wyróżnieni zostali Osamu Shimomura, Martin Chalfie i Roger Y. Tsien. Uhonorowano ich za odkrycie zielonego białka fluoryzującego (GFP) oraz za badania nad nim.

GFP wyizolował Shimomura w 1962 r. z meduzy Aequorea Victoria. Okazało się, że białko to świeci na zielono pod wpływem ultrafioletu. Chalfie wykazał, że GFP to znakomity znacznik. Dzięki odpowiednim modyfikacjom zdołał powiązać je z innymi białkami, dotychczas niewidocznymi pod mikroskopem. Z kolei Tsien wyjaśnił mechanizm świecenia białka i otrzymał jego odmiany świecące na różne kolory. Umożliwiło to badanie kilku zjawisk jednocześnie.

GFP stosowane jest przy obserwowaniu przemieszczania białek. Pozwala na przykład śledzić los komórek nerwowych uszkodzonych przez chorobę Alzheimera, wzrost chorobotwórczych bakterii czy powstawanie wytwarzających insulinę komórek beta w trzustce rozwijającego się zarodka.

 

Nobla z dziedziny fizyki otrzymali Amerykanin japońskiego pochodzenia Yoichiro Nambu oraz Makoto Kobayasi i Toshihida Maskawa z Japonii. Ten pierwszy stworzył matematyczny opis spontanicznego złamania symetrii w fizyce cząstek elementarnych. Kobaysi i Maskawa na podstawie jego prac przewidzieli istnienie trzeciej grupy kwarków, której istnienia dowiodły niedawane eksperymenty.

Badania te są kluczowe dla poznania tajemnicy najmniejszych cząstek materii – kwarków. Mogą również rzucić światło na dysproporcje między materią i antymaterią we Wszechświecie.

 

Medyczny Nobel przypadł Niemcowi Haraldowi zur Hausenowi oraz dwojgu Francuzów Francoise Barre-Sinoussiowi i Lucowi Montagnierowi.

Ten pierwszy odkrył, że raka szyjki macicy powoduje wirus HPV. Umożliwiło to opracowanie szczepionki przeciwko temu nowotworowi oraz bardzo ułatwiło badania profilaktyczne.

Francuzi zostali nagrodzeni za odkrycie wirusa HIV, powodującego AIDS. Ich badania pozwoliły na opracowanie leków spowalniających postęp choroby i wykrywanie wirusa we wczesnym stadium, jednak wciąż nie znamy szczepionki ani leku, który całkowicie zabija wirusa HIV.

Z tą ostatnią nagrodą wiążą się pewne kontrowersje. Na uznanie komitetu noblowskiego nie zasłużył Amerykanin Sam Gallo, który badał wirusa wspólnie z Francuzami. Stworzył m.in. test na obecność wirusa, stosowany do dzisiaj.

 

Nagroda w każdej dziedzinie wynosi 10 mln koron szwedzkich (ok. 1 mln euro).

Autor: Wrocławskie Centrum Badań EIT+, Opublikowano: 29.01.2015
plusfontminusfontreloadfont