Milowy krok Polski w rozwoju badań diagnostycznych

Print Friendly

Milowy krok Polski w rozwoju badań diagnostycznych

Rada Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej zaakceptowała decyzję w sprawie przystąpienia Polski do Konsorcjum na rzecz Infrastruktury Badawczej Biobanków i Zasobów Biomolekularych (BBMRI_ERIC). Polska zrobiła zatem milowy krok w rozwoju nauk biomedycznych i badań diagnostycznych.

Już w 2009 r. tygodnik „Times” uznał biobankowanie za jedną z dziesięciu najbardziej znaczących idei zmieniających świat. W międzynarodowym środowisku naukowym i medycznym biobanki uznawane są od lat za ośrodki badawcze będące przyszłością medycyny i badań diagnostycznych. W Europie rola biobanków w rozwoju nauk biomedycznych została dostrzeżona wiele lat temu, czego potwierdzeniem są liczne inicjatywy podejmowane na poziomie krajowym oraz UE, których celem jest rozwój tego typu infrastruktur.

Biobanki można zdefiniować jako zbiory próbek ludzkiego materiału biologicznego – tłumaczy dr Łukasz Kozera, kierownik Biobanku Wrocławskiego Centrum Badań EIT+ oraz koordynator krajowy ds. biobankowania i BBMRI-ERIC. – Mówiąc materiał biologiczny mam tutaj na myśli krew, produkty krwiopodobne, tkanki w tym: nowotworowe; ślinę oraz inne. Biobanki są zatem miejscami, gdzie osoby pacjenci mogą oddać a naukowcy pobrać materiał biologiczny do badań naukowych, dlatego ich funkcjonowanie ma szczególne znaczenie dla sektora badań i innowacji, który jest przecież uzależniony w tym obszarze w dużym stopniu od wyselekcjowanego i dobrze scharakteryzowanego materiału biologicznego. To też droga do tak istotnej dla wszystkich medycyny spersonalizowanej.

Potencjalnymi odbiorcami biobanków w Polsce będą zatem przede wszystkim jednostki naukowo-badawcze, firmy farmaceutyczno-biotechnologiczne, szpitale, które będą mogły uzyskać dobrze scharakteryzowany materiał biologiczny do prowadzenia badań. Co ważne, medycyna spersonalizowana to tylko jeden z obszarów – w ostatnim czasie zyskujący bardzo na znaczeniu – gdzie gromadzenie materiału biologicznego jest koniecznością i gwarancją rozwoju. Kolejne obszary badawcze, których rozwój będzie możliwy tylko przy zapewnieniu dostępu do dużych kolekcji ludzkiego materiału biologicznego to m.in. badania nad chorobami rzadkimi i nieuleczalnymi, opracowywanie nowych metod diagnostycznych oraz leków, czy prowadzenie zaawansowanych badań środowiskowych (np. dotyczących wpływu toksyn).

Ważnym celem biobanków jest także gromadzenie jak największej puli materiału biologicznego, która będzie mogła być w przyszłości wykorzystywana przez naukowców przy użyciu metod obecnie niedostępnych – dodaje dr Łukasz Kozera. – Warto też zwrócić uwagę na potencjał biobanków w kontekście gwałtownego rozwoju sektora ICT, dzięki czemu przed naukowcami otwierają się nowe, wcześniej nieznane możliwości. Obecnie tzw. e-rejestry zdrowia stają się m.in. bardzo cennym źródłem danych zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i populacyjnym.

Przystąpienie Polski do BBMRI-ERIC (Biobanking and Biomolecular Resources Research Infrastructure – European Research Infrastructure Consortium), czyli do organizacji która zrzesza ponad 225 instytucji i placówek badawczych (głównie biobanków) z 30 krajów, umożliwi naszemu krajowi udział w podejmowaniu decyzji o strategii rozwoju nauk biomedycznych w Europie oraz aplikowanie o granty w ramach obecnego Programu Ramowego UE „Horyzont 2020”, zmierzających do uzyskania wysoce konkurencyjnych wyników badań, publikacji oraz wdrożeń. To jednak nie wszystko.

Udział w BBMRI-ERIC niesie za sobą szereg innych pozytywnych następstw. W ramach projektu zostaną wypracowane rozwiązania, które spowodują wdrożenie jednolitych standardów w zakresie biobankowania w całej Unii Europejskiej – podkreśla dr Kozera. – Chodzi tutaj głównie o kolekcjonowane i procesowanie materiału biologicznego, zbieranie i przetwarzanie danych oraz udostępnianie ich innym podmiotom, co ma ogromne znaczenie przynajmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, przekłada się na jakość i wiarygodność badań naukowych prowadzonych z wykorzystaniem ludzkiego materiału biologicznego. Po drugie, zwiększa możliwości współpracy przemysłem, który wymaga od partnerów naukowych stosowania określonych procedur i posiadania stosownych akredytacji.

Niezwykle istotną szansą związaną z udziałem Polski w konsorcjum są zatem potencjalne korzyści gospodarcze. Już teraz widoczne jest zainteresowanie współpracą z polskimi biobankami ze strony krajowego przemysłu, który z roku na rok wydaje znaczne środki na badania kliniczne różnych produktów w innych europejskich krajach. Powodem, dla którego środki te nie są wydawane w Polsce jest właśnie brak krajowej sieci biobanków, funkcjonującej w oparciu o międzynarodowo uznane zasady i procedury. Według dostępnych szacunków mowa jest w tym kontekście o ponad 100 mln PLN rocznie, które polskie firmy farmaceutyczne wydają na badania przedkliniczne w innych krajach UE. Badania te dotyczą przede wszystkim nowych leków oraz nowych substancji, które służą lepszej diagnostyce.

Ze względu na to, iż BBMRI-ERIC wymaga od swoich członków stworzenia krajowych sieci biobanków respektujących wspólnie określone standardy, powstało w Polsce konsorcjum BBMRI.PL, w skład którego weszły: Biobank Wrocławskiego Centrum Badań EIT+, Centralny Bank Tkanek i Materiału Genetycznego w Zakładzie Medycznej Diagnostyki Laboratoryjnej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, Pracownia Inżynierii Tkankowej w Zakładzie Histologii i Embriologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Pracownia Biobank w Katedrze biofizyki Molekularnej Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Uniwersytet Medyczny im. Powstańców Śląskich we Wrocławiu oraz Regionalne Centrum Naukowo-Technologiczne w Chęcinach koło Kielc.

Koszty związane z uczestnictwem Polski w BBMRI-ERIC zostaną pokryte przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wniosek o przystąpienie do Konsorcjum na rzecz Infrastruktury Badawczej Biobanków i Zasobów Biomolekularych (BBMRI_ERIC) został przygotowany przez Biobank Wrocławskiego Centrum Badań EIT+.

Dodatkowe informacje:

dr Łukasz Kozera

Dr Łukasz Kozera

Dr nauk medycznych Łukasz Kozera (kierownik Biobanku, diagnosta laboratoryjny)

Jest absolwentem wydziału biotechnologii i analityki medycznej. W latach 2005-2008 odbył studia doktoranckie w Instytucie Badań Sercowo-Naczyniowych, na Wydziale Medycyny Uniwersytetu w Leeds w Wielkiej Brytanii. Po ich ukończeniu pracował w Klinice Reumatologii Instytutu Medycyny Molekularnej (również w Leeds), gdzie kierował biobankiem oraz programem wykrywania nowoczesnych biomarkerów schorzeń reumatoidalnych. Dr Łukasz Kozera jest pomysłodawcą projektu Biobank Wrocławskiego Centrum Badań EIT+, nad którym pracuje od września 2011 r. Od czerwca 2011 r. pracuje również jako członek Zespołu Ekspertów do Spraw Molekularnych Badań Genetycznych i Biobankowania przy  Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 

Biobank Wrocławskiego Centrum Badań EIT+

Wrocławski Biobank działa od października 2012 roku. Jego zadaniem jest gromadzenie próbek krwi, które w przyszłości zostaną wykorzystane do badań naukowych poświęconych wykrywaniu nowoczesnych markerów i terapii schorzeń sercowo-naczyniowych oraz autoimmunologicznych. Dodatkowo placówka wykonuje dwa rodzaje badań przesiewowych: badania w kierunku chorób sercowo-naczyniowych, takie jak: cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy i nowo stosowany w stratyfikacji ryzyka parametr hsCRP oraz badania w kierunku cukrzycy: poziom glukozy oraz poziom insuliny, hormonu odpowiedzialnego za metabolizm glukozy.

Autor: Klaudia Piątek, Opublikowano: 22.07.2016
plusfontminusfontreloadfont